اگزما پوستی (درماتیت): انواع، علائم و درمان
درماتیت آتوپیک (اگزما) بیماری است که باعث قرمز شدن و خارش پوست شما میشود. این بیماری در کودکان شایع است ولی در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد. درماتیت آتوپیک یک بیماری مزمن است که متناوباً شعله ور شده و فروکش میکند. این بیماری ممکن است با آسم یا تب یونجه همراه باشد.
درماتیت آتوپیک یا اگزما میتواند استرس زا، خسته کننده و باعث خجالت به خصوص برای جوانان باشد. اگزما ممکن است خواب را مختل کرده و باعث ایجاد افسردگی در فرد شود. همچنین ممکن است افراد خانواده فرد درگیر با این بیماری دچار مشکلات مالی، اجتماعی و احساسی شوند.
علل ابتلا به اگزمای پوستی
دلیل دقیق ابتلا به درماتیت آتوپیک یا اگزما پوستی هنوز مشخص نیست. پوست سالم مرطوب از شما در برابر باکتریها، محرکهای آزاردهنده و آلرژی محافظت میکند. اگزما به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- پوست خشک و تحریک پذیر توانایی محافظت کنندگی پوست را کاهش میدهد
- تنوع ژنها بر عملکرد حفاظتی پوست تأثیر دارد
- عملکرد نادرست سیستم ایمنی بدن
- باکتریها مثل استافیلوکوس آرئوس که روی پوست لایهای ایجاد میکند که باعث انسداد غدد عرق میشود
- شرایط محیطی
علائم درماتیت یا اگزما
علائم و نشانههای درماتیت آتوپیک یا اگزما پوستی در افراد مختلف، متفاوت بوده و شامل موارد زیر میباشد:
- احساس خارش که میتواند بسیار شدید باشد به خصوص در شب
- قسمتهای قرمز متمایل به قهوهای – خاکستری به خصوص در دستان، پاخا، مچ پا، مچ دست، بالای قفسه سینه، پلکها، در خم آرنجها و زانوها و در نوزادان در صورت و پوست سر
- ضایعات کوچک روی پوست که ممکن است از آنها در هنگام خراشیدن و خاراندن مایعی بیرون بیاید.
- پوست ضخیم، ترک خورده، خشک و پوسته پوسته شده
- پوست زخمی، ملتهب و متورم به دلیل خراشیدن زیاد
- درماتیت آتوپیک یا اگزما غالباً در کودکان زیر 5 سال مشاهده میشود که ممکن است تا دوران نوجوانی و بزرگسالی هم ادامه پیدا کند. برای برخی از مردم این بیماری متناوباً شعله ور شده و پس از مدتی فروکش میکند که احتمالاً تا چندین سال این حالت باقی میماند.
عواملی که احتمال ابتلا به اگزما را در فرد افزایش میدهد
عواملی که دلایل ابتلا به اگزما یا درماتیت آپوتیک را در فرد افزایش میدهد عبارتند از:
- سابقه شخصی یا خانوادگی از ابتلا به اگزما، آلرژی، تب یونجه یا آسم
- پزشکانی که با افراد مبتلا به درماتیت یا آگزما در رابطه هستند.
عواملی که احتمال ابتلا به اگزما را در کودکان افزایش میدهد عبارتند از:
- زندگی در حومه شهر و زاغه نشینی
- از نژاد آفریقایی آمریکایی بودن
- داشتن والدینی با تحصیلات عالیه
- شرکت در برنامههای مراقبت از کودکان
- ابتلا به اختلال عدم تمرکز یا اختلال بیش فعالی (ADHD)
عوارض ناشی از اگزما یا درماتیت آپوتیک
عوارض ناشی از درماتیت آتوپیک یا اگزما عبارتند از:
آسم یا تب یونجه: در برخی موارد ممکن است اگزما بیماریهای آسم یا تب یونجه را به همراه داشته باشد.
- پوست خارشی مزمن یا پوسته پوسته شده: بیماری پوستی که به آن نرودرماتیت یا درماتیت عصبی گفته میشود (لیکن سیمپلکس مزمن) با خارش پوست آغاز میشود. شما ناحیه مبتلا را روی پوست میخراشید که باعث بدتر شدن اوضاع و افزایش شدت احساس خارش میشود. نهایتاً خراشیدن پوست برای شما تبدیل به عادت میشود. این بیماری پوست شما را تبدیل به پوستی تغییر رنگ داده، ضخیم و چرمی میکند.
- عفونت پوست: خراشیدن مدام پوست باعث ایجاد زخم و ترکهای باز بر روی پوست میشود که احتمال ابتلا به عفونتهای باکتریایی یا ویروسی مثل ویروس هرپس سیمپلکس را افزایش میدهد.
- مشکلات چشم: نشانهها و علائم عوارض چشمی عباتند از خارش شدید اطراف پلکها، افزایش اشک چشم، تورم پلکها (بلفاریتیس) و ورم ملتحمه
- درماتیت تماسی دست: این عارضه بیشتر در افرادی که دستان آنها در هنگام کار در زمان زیادی با آب، صابونهای تند، مواد شوینده و ضدعفونی کنندهها در تماس است به وجود میآید.
- درماتیت تماسی آلرژیک: این عارضه ممکن است برای افراد مبتلا به درماتیت آپوتیک یا اگزمای پوستی به وجود آید. بسیاری از مواد ممکن است باعث واکنش آلرژیک پوست شوند مثل کورتیکو استروئیدها و داروهایی که برای درمان درماتیت آپوتیک استفاده میشوند.
- اختلال در خواب: خارش متناوب پوست ممکن است باعث بیدار شدن مکرر از خواب شده و کیفیت خواب را کاهش دهد.
- اختلالات رفتاری: مطالعات نشان میدهد که بین اختلالات رفتاری نظیر بیش فعالی و درماتیت آپوتیک یا اگزما آر تباط وجود دارد به خصوص در کودکان بدخواب
معاینات، آزمایشها و تشخیص درماتیت آپوتیک یا اگزما
برای شناخت بیماری اگزما یا درماتیت آپوتیک نیاز به انجام آزمایش نیست. پزشک میتواند با معاینه پوست و شنیدن سوابق بیماری شما به وجود اگزما پی ببرد. وی ممکن است از آزمایش بچ تست یا آزمایشات دیگر برای رد احتمال وجود عارضه دیگر پوستی یا شناسایی بیماریهای پوستی دیگر که با اگزما همراه شده است، استفاده کند.
درمان درماتیت آپوتیک یا اگزما
درماتیت آپوتیک یا اگزما میتواند مقاوم باشد. ممکن است شما مجبور شوید ماهها و شاید سالها انواع درمانها را برای بهبود اگزما امتحان کنید. حتی ممکن است در صورت پاسخ بیماری به یک درمان، اگزما مجدداً عود کرده و شعله ور شود.
درمانهای جایگزین برای اگزما
درمانهای متعدد جایگزین برای درمان بیماری درماتیت آپوتیک یا اگزما وجود دارد که عبارتند از:
- مکملهای رژیمی مثل ویتامینهای E، D، روی، سلنیوم، روغن گل پامچال، روغن دانه گل گاوزبان، چای اولانگ، پروبیوتیک ها
- درمانهای گیاهی
- طب سوزنی
- حمام درمانی
- استفاده از الکترودها برای تغییر امواج الکترومغناطیسی بدن (بیورزونانس)
- استفاده درمانی از رنگ و تکنیکهای نور و آرامش (کروموتراپی)
- هومیوپاتی
- ماساژ درمانی
- فتوتراپی: (به درمان با جعبه نور هم شناخته میشود) یکی از شایعترین روشهای درمانی بدون عوارض برای درمان اگزماست. پزشکان با استفاده ترکیبی از
- اشعه ماوراء بنفش با طول موج بلند و داروی پسورالن یا با اشعه ماورای بنفش با طول موج کوتاه درمان به روش فوتوتراپی را انجام میدهند.
- اگر شما از مکملهای رژیمی یا روشهای درمانی جایگزین برای بهبودی اگزما استفاده میکنید، درباره معایب و مزایای آنها با پزشک خود مشورت کنید.
دارو درمانی برای درمان اگزما
- کرمهای ضدخارش و ضدالتهاب: پزشک ممکن است کرمها یا پمادهای کورتیکواستروئیدی را تجویز کند. با پزشک قبل از استفاده از هر پماد یا کرم موضعی کورتیکواستروئیدی مشورت کنید. استفاده مداوم از این محصولات باعث تحریک، تغییر رنگ، ضخیم شدن، عفونت و باقی ماندن جای خراش بر پوست میشود.
- کرمهای ترمیم کننده پوست: که به مسدود کنندههای نورین هم معروف هستند مثل تامرولیموس (پروتاپیک) و پیمکورولیموس (الیدل) و بر سیستم ایمنی بدن تأثیر میگذارند. با به کار بردن این کرمها روی پوست به بازسازی پوست نرمال و کنترل احساس خارش کمک میشود و همچنین باعث فروکش کردن علائم درماتیت آپوتیک یا اگزما میشود. به دلیل عوارض جانبی، این داروها فقط در مواردی که درمانهای دیگر جواب نمیدهد و یا بیمار نمیتواند از درمانهای دیگر استفاده کند به کار میروند. این داروها برای درمان اگزما در کودکان بالای 2 سال و بزرگسالان قابل استفاده است.
- داروهای ضد عفونت: در صورتیکه شما پوستی با عفونت باکتریایی یا پوستی با زخمهای باز و ترک خورده دارید باید از آنتی بیوتیک استفاده کنید. پزشک برای مدت کوتاهی جهت درمان عفونت موجود در پوست انتی بوتیک تجویز میکند. ممکن است وی از شما بخواهد که مدت بیشتری از آنتی بیوتیک استفاده کنید تا باکتریهای روی پوست شما از بین رفته و از عفونتهای بعدی پیشگیری شود.
- داروهای خوراکی ضد خارش: اگر احساس خارش، شدید باشد، آنتی هیستامینهای خوراکی کمک کننده است. دیفن هیدرامین (بنادریل) ممکن است باعث خواب آلودگی شود و بهتر است قبل از خواب استفاده شود.
- داروهای خوراکی یا تزریقی کنترل کننده التهاب: برای موارد بسیار شدید پزشک ممکن است داروهای کورتیکواستروئیدی مثل پردنیزون یا کورتیکواستروئید تزریقی تجویز کند. این داروها بسیار مؤثر هستند ولی نباید آنها را به مدت طولانی استفاده کرد زیرا عوارض جانی خطرناکی دارند.
پیشگیری از ابتلا به اگزما
رعایت نکات زیر به پیشگیری از شعله ور شدن درماتیت آپوتیک یا اگزما و کاهش خشک شدن پوست در اثر استحمام کمک میکند:
- سعی کنید مواردی که باعث افزایش التهاب پوست شما میشود را شناسایی کرده و از آنها اجتناب کنید.
- زمان استحمام و دوش گرفتن را کم کنید.
- از صابونهای ملایم استفاده کنید.
- بدن خود را با دقت خشک کنید.
- روزانه حداقل دوبار پوست خود را مرطوب کنید.
