لک صورت (ملاسما یا لکه های قهوه ای پوست): علت، علائم، درمان
لک صورت یا ملاسما یک عارضهی پوستی است که به صورت لکه قهوه ای روی پوست افراد بالغ دیده میشود. این لکهها بیشتر بر روی گونهها، بینی، پیشانی و بالای لب ظاهر میشوند. لک صورت غالباً در زنان اتفاق میافتد. تنها 10 درصد از مردان دچار این عارضه میشوند. نژادها با پوست تیره به ویژه اسپانیاییتبارها، آسیاییها، هندیها، مردم خاورمیانه و شمال آفریقا بیشتر دچار ملاسما میگردند. هرچند لک صورت (ملاسما) خطرناک نمیباشد، اما میتواند موجب خجالت و تضعیف اعتمادبهنفس شود.
دلایل لک صورت (ملاسما)
دلیل اصلی لک صورت (ملاسما) ناشناخته است. اگرچه، به نظر میرسد ملاسما زمانی اتفاق میافتد که سلولهای تولیدکننده رنگدانه (ملانوسیت) توسط هورمونهای جنسی زنانه، استروژن و پروژسترون تحریک شده تا هنگامی که در معرض اشعه ماوراءبنفش خورشید قرار گرفتهاند، ملامین بیشتری تولید کنند. به این ترتیب، شرایطی که موجب تولید سطوح بالایی از هورمونها میگردد میتواند زنان را مستعد لک صورت (ملاسما) نماید.
علائم لک صورت (ملاسما)
در لک صورت (ملاسما) تنها نشانه ، ظاهر شدن لکههای قهوهای روشن یا تیرهی قرینه (در هر دو طرف صورت) بر روی صورت میباشد. این تغییر رنگ غالباً بر روی این قسمتهای صورت ظاهر میشود:
- گونهها
- پیشانی
- برآمدگی بینی
- بالای لب فوقانی
- چانه
هرچند کمتر متداول است اما برخی افراد ممکن است این علائم را بر روی ساعد دست یا گردن مشاهده کنند.
عوامل خطر
عوامل زیر ممکن است خطر ایجاد لک صورت (ملاسما) را افزایش دهند:
- جنسیت- احتمال ابتلا به لک صورت (ملاسما) در زنان بسیار بیشتر میباشد. 90 درصد از افرادی که مبتلا به ملاسما هستند زنان هستند. لک صورت (ملاسما) در مردان بسیار نادر بوده و تنها 10 درصد از مبتلایان به ملاسما را مردان تشکیل میدهند.
- نژاد- افراد داری پوست سبزه یا تیره از جمله مردم لاتین یا اسپانیاییتبار، آفریقاییها، آمریکاییهای آفریقاییتبار، آسیاییها، هندیها، خاورمیانهایها و نژاد مدیترانهای از احتمال بیشتری برای ابتلا به این عارضه پوستی برخوردارند.
- بارداری- تا حدود 75 درصد از زنان باردار به درجهای از ملاسما مبتلا میگردند. در طول بارداری، این وضعیت غالباً تحت عنوان کلوآسما یا ماسک حاملگی شناخته میشود. برای بیشتر زنان لکههای تیره بعد از زایمان کمرنگ شده و یا کاملاً از بین میروند.
- مصرف قرصهای ضد بارداری
- درمان جایگزینی با هورمون
- قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب- اشعه ماوراءبنفش خورشید سبب تحریک ملانوسیتها جهت تولید بیشتر رنگدانه میشود. در حقیقت، قرار گرفتن در معرض نور خورشید حتی به مقدار کم میتواند سبب بازگشت لک صورت (ملاسما) بعد از محو شدن گردد.
- لوازم آرایشی- محصولات مراقبت از پوست که موجب تحریک پوست میشوند، میتوانند سبب بدتر شدن ملاسما شوند.
- مصرف داروهای خاص- داروهایی چون داروهای ضد تشنج میتوانند پوست را مستعد تجمع رنگدانه پس از قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراءبنفش کنند.
- ژنتیک- افرادی که دارای نسبت خونی با شخصی که لک صورت (ملاسما) داشته است باشند، احتمال بیشتری دارد که به این عارضه مبتلا شوند.
تشخیص
لک صورت (ملاسما) معمولاً با بررسی تغییر رنگ صورت تشخیص داده میشود. متخصصان پوست غالباً از لامپ وود (لامپی که اشعه ماوراءبنفش در محدودهی 340 تا 400 نانومتر ساطع میکند) استفاده میکنند تا بتوانند ارزیابی کنند که لکها تا چه عمقی در پوست نفوذ کردهاند. در موارد نادری نیز ممکن است از پوست نمونهبرداری شود تا احتمال دیگر دلایل تغییر رنگ پوست بررسی شود.
انواع درمان ملاسما در کلینیک زیبایی ما
درمان پزشکی
در برخی موارد ممکن است لک صورت (ملاسما) به خودی خود و بدون هیچ مداخله پزشکی برطرف شود. هرچند برای ملاسمای ماندگار درمانهای زیر قابل استفاده میباشند:
- هیدروکینون: این دارو رایجترین درمان لکه های قهوه ای روی پوست (ملاسما) است. این دارو بر روی پوست مالیده شده و با روشن کردن ناحیهی تغییر رنگ داده عمل میکند. شما میتوانید داروی هیدروکینون را بدون نسخه تهیه نمایید؛ هرچند این کرمها معمولاً حاوی مقدار هیدروکینون کمتری نسبت به محصولاتی که با نسخه قابل تهیه هستند، میباشند.
- ترتینوئین و کورتیکواستروئیدها: برای روشن کردن پوست ممکن است متخصص پوست شما ترتینوئین یا کورتیکواستروئید تجویز نماید. گاهی اوقات یک دارو شامل هر سه مادهی تشکیلدهندهی فعال مورد بحث (هیدروکینون، ترتینوئین و کورتیکواستروئید) در یک کرم میباشد.
- آزالائیک یا کوجیک اسید: کرمهایی با این مواد تشکیل دهنده نیز میتوانند به بهتر شدن لک صورت (ملاسما) کمک کنند.
اگر داروهای اشاره شده سبب کاهش لک صورت (ملاسما) نگردیدند، ممکن است روش های جایگزین برای درمان لک صورت توسط متخصص پوست شما توصیه شوند:
لایهبرداری شیمیایی
در این تکنیک از یک محلول شیمیایی استفاده میشود که موجب میگردد پوست مرده پوسته پوسته شده و در نهایت جدا شود.
میکرودرم ابریژن
در روش میکرودرم ابریژن از دستگاهی برای درمان لکه های قهوه ای صورت استفاده میشود که بصورت مکانیکی پوست صورت را ساییده و سبب جدا شدن لایههای بالایی سلولهای پوست مرده میگردد.
لیزر درمانی
در درمان با لیزر، تکانههای کوتاه در طول درمان ساطع میشود؛ رنگدانهای که در عمق مشخصی از پوست قرار گرفته بدون ایجاد آسیب به بافتهای اطراف بصورت گزینشی نابود میشود. در این روش از سطوح پایین انرژی در طول درمان لک صورت (ملاسما) استفاده میشود که منجر به تحریک و التهاب نمیگردد. بنابراین اثرات نامطلوب بالقوه و هیپرپیگمانتاسیون ناخواسته به حداقل میرسند. در افراد مستعد زخم و لک میتوان سطح کوچکی از پوست را پیش از درمان لیزری مورد آزمایش قرار داد.
در کلینیک زیبایی ما،درمان لک صورت (ملاسما) توسط لیزر کیو سوئیچ که ثابت شده در سرتاسر دنیا در از بین بردن ملاسما موفقآمیز عمل کرده، استفاده میشود. در طول درمان لیزری کل سطح پوست تحت اشعهی لیزر که توسط رنگدانههای پوست جذب میگردد، قرار میگیرد.
پیشگیری
رعایت موارد زیر میتواند از بدتر شدن یا بازگشت لک صورت (ملاسما) جلوگیری کند.
هر روز از کرم ضد آفتاب و کلاه لبه پهن استفاده نمایید. از آنجایی که نور آفتاب سبب بروز لک صورت (ملاسما) میشود، متخصصان پوست توصیه میکنند که روزانه از کرم ضد آفتاب استفاده نمایید. این امر از آنجایی حائز اهمیت است که برخی از اشعههای ماوراءبنفش خورشید میتوانند به پوست برسند (حتی از میان ابر و پنچره).
از کرم ضد آفتابی که استفاده کنید که دارای مشخصات زیر باشد:
- محافظت در مقابل طیف گستردهای از اشعهها (محافظت در مقابل اشعههای UVA و UVB)
- حداقل فاکتور محافظت در برابر آفتاب (SPF) برابر با 30
- حاوی اکسید روی جهت محافظت فیزیکی در مقابل نور خورشید
داروهای خود را دقیقاً به شکلی که متخصص پوست توصیه کرده استفاده نمایید.
