عوارض هورمون درمانی یائسگی و بهترین جایگزین برای رفع کمبود استروژن
یائسگی آخرین دوره بیولوژیکی در بدن زنان است و به این علت اتفاق میافتد که بدن زن دیگر تخمکگذاری نمیکنند و تخمدانها دیگر استروژن تولید نکرده (یکی از هورمونهای جنسی زنانه) و دورههای قاعدگی ماهانه زن به تدریج متوقف میشود. تمامی این اتفاقات طبیعی هستند و نشانگر این مسئله هستند که دوران باروری زن به اتمام رسیده است، درست همانطور که اولین قاعدگی در دوران بلوغ شروع دوران باروری را نشان میدهد. بسیاری از زنان (و البته نه همهی آنها) در دوران یائسگی و بعد از آن با علائم آزاردهنده ای روبه رو میشوند، از جمله: گر گرفتگی در یائسگی، تعریق زیاد در شب، اختلالات خواب و خشکی واژن. این علائم و سایر تغییرات فیزیکی را میتوان به طرق مختلفی کنترل کرد، از جمله ایجاد تغییراتی در الگوی زندگی مانند خوردن غذاهای سالمتر، افزایش فعالیت ورزشی، درمان جایگزینی هورمون (HRT) و همچنین لیزر مونالیزاتاچ.
درمان جایگزینی هورمون یا هورموندرمانی (HRT)
HRT که با نام هورموندرمانی یا هورمونتراپی نیز شناخته میشود، روشی است که در آن برای کاهش علائم ناشی از یائسگی داروی حاوی هورمونهایی به بیمار داده میشود که در دوران یائسگی میزان آن در بدن زنان کاهش مییابد تا کمبود این هورمونها جبران شود. در حالی که انجام هورموندرمانی خطر بروز برخی مشکلات جدی مانند پوکی استخوان، سرطان روده و بیماریهای قلبی را کاهش میدهد اما از طرف دیگر احتمال تشکیل لخته خون (در صورت مصرف هورمون به صورت قرص) و سرطان سینه (در برخی روشهای هورموندرمانی در بلند مدت) را افزایش میدهد.
خطرات ناشی از انجام هورموندرمانی
اصلیترین خطر انجام هورموندرمانی ابتلا به ترومبوآمبولی وریدی یا آمبولی ریوی (VTE)، سکته مغزی، سرطان رحم، سرطان سینه و بیماریهای کیسه صفرا است.
VTE(آمبولی ریوی)
- صرف نظر از نوع، دوز و نحوهی استفاده، هر دو هورمونهای خطر ابتلا به آمبولی ریوی را افزایش میدهد.
- هورمونهایی که به صورت داروی خوراکی مصرف میشوند (ترکیب استروژن و پروژسترون و یا استروژن به تنهایی) ریسک ابتلا به VTE را افزایش میدهد.
- با انجام هورموندرمانی ریسک ابتلا به VTE بین دو تا سه برابر افزایش پیدا میکند.
- احتمال بروز VTE با بالا رفتن سن و سایر عواملی مانند چاقی یا داشتن سابقه آمبولی ریوی در گذشته، کشیدن سیگار و کم تحرکی افزایش پیدا میکند.
- در زنان سالمی که زیر 60 سال سن دارند، ریسک ابتلا به آمبولی ریوی کمتر است و خطر مرگ ناشی از آمبولی ریوی نیز پایین است.
- در زنانی که ریسک ابتلا به VTE در آنان زیاد است باید از روش ترانسدرمال (مانند پمادهای حاوی هورمون) برای هورموندرمانی استفاده شود.
سکته مغزی
خطر بروز سکته مغزی ایسکمیک (بدون خونریزی):
- مصرف هورمونهای استروژن و پروژسترون و یا استروژن به تنهایی میتواند تا حد کمی ریسک ابتلا به سکته مغزی را افزایش دهد.
- هیچ شواهدی مبنی بر اثرگذاری هورمونهای ترانسدرمال (هورمون به صورت پماد و کرم) بر افزایش خطر بروز سکته مغزی وجود ندارد.
- تاثیر هورموندرمانی بر ابتلا به سکتهی مغزی با دوز مصرفی دارو در ارتباط است و بنابراین لازم است در بیمارانی که به هر دلیل بیشتر در معرض ابتلا به سکته مغزی هستند، کمترین دوز دارو که مورد نیاز بیمار است، برای او تجویز شود.
- تیبولون خطر سکته مغزی در زنان بالای 60 سال را افزایش میدهد.
سرطان سینه
- مطالعات بر روی تاثیرات هورموندرمانی برسرطان سینه همچنان ادامه دارند.
- برخی از مطالعات نتوانستهاند هیچ گونه افزایش خطر ابتلا به سرطان سینه بر اثر انجام هورموندرمانی را نشان دهند.
- انجام هورموندرمانی به صورت ترکیبی میتواند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد اما میزان این خطر بسیار کم و در حدود 1 در 1000 است.
- این افزایش خطر:
- در زنان لاغر (با BMI کمتر از 25) بیشتر است.
- برابر با میزان ریسک ابتلا به یائسگی زودرس، یائسگی دیررس یا نولی پار است.
- همچنین مشابه با تاثیر خوردن 2 یا 3 واحد الکل در روز و یا داشتن چاقی مفرط است.
- بعد از توقف هورمون تراپی یائسگی برطرف میشود
- هیچ خطر مرگ ناشی از سرطان سینه به علت انجام هورموندرمانی وجود ندارد.
- در بین زنانی که قبلا هیسترکتومی انجام دادهاند، برخی مطالعات روی نمونههای تصادفی نشان داده که مصرف استروژن (به تنهایی) ریسک مرگ بر اثر ابتلا به سرطان سینه را کاهش میدهد.
- انجام هورموندرمانی به روش ترکیبی موجب افزایش تراکم بافت در سینهها شده و به همین جهت خطر تشکیل تودهی غیرطبیعی را افزایش میدهد. بسیار مهم است که تمامی زنان در این مورد مطلع باشند.
- از سال 2002 تا کنون ریسک ابتلا به سرطان سینه در زنان کاهش یافته که برخی آن را با کاهش تجویز درمانهای هورمونتراپی توسط پزشکان، مرتبط میدانند.
سرطان رحم
- هورموندرمانی با مصرف استروژن به تنهایی، خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش میدهند (در زنانی که رحم دارند).
- استفاده از پروژسترون به صورت دورهای به صورت حداقل 10 روز در هر 28 روز، این ریسک را برطرف میکند.
لیزر مونالیزا تاچ: بهترین جایگزین هورموندرمانی برای رفع عوارض یائسگی
لیزر مونالیزا تاچ چگونه عمل میکند؟
لیزرمونالیزا تاچ یک روش درمانی کاملا غیرتهاجمی است و هیچ نیازی به اعمال بیهوشی ندارد. با تاثیر ملایمی که لیزر بر بافت واژن دارد، بیمار میتواند به راحتی و طی یک جلسه درمان سرپایی که توسط پزشک متخصص انجام میشود، درمان شود. تاثیرگذار بودن این روش به اثبات رسیده است و از سوی دیگر این روش درمانی مقرون بهصرفه و کم هزینه است. در جلسهی درمانی با لیزرمونالیزاتاچ، سرپروب لیزر داخل واژن قرار داده میشود و از طریق آن انرژی گرمایی لیزر به بافتهای عمقی در دیوارهی واژن میرسد. این کار موجب افزایش جریان خون در واژن و تولید کلاژن بیشتر میشود که در نهایت این موضوع منجر به بازیابی عملکرد قبلی واژن و بازگشت آن به حالت اولیه خواهد شد و بدون استفاده از هورمونتراپی یا ژلهای لوبریکانت واژن عملکرد و کارایی قبلی خود را خواهد داشت. بیماران بلافاصله بعد از انجام لیزرمونالیزاتاچ میتوانند کلینیک را ترک کنند و به انجام کارهای روزانه خود ادامه دهند.
تنها پس از یک جلسه درمان با لیزر مونالیزاتاچ، نتایج بسیار چشمگیری مشاهده میشوند، اما برای رسیدن به بهترین نتایج ممکن لازم است که سه جلسه درمانی انجام شود. البته برخی از بیماران نیز به 4 تا 5 جلسه درمانی ممکن است نیاز داشته باشند که این موضوع بستگی به شرایط هر بیمار و شدت آتروفی واژن دارد. هر جلسه لیزرمونالیزا تاچ کمتر از 5 دقیقه طول میکشد و جلسات درمانی 6 هفته بایکدیگر فاصله دارند.
