تبخال (هرپس سیمپلكس): علت ، علائم و درمان آن
تبخالها، کوچک و تا حدي دردناک هستند، تاولهایی که معمولاً بر روي لب يا ناحيه اطراف دهان فرد ايجاد میشوند. این تاولها در داخل و خارج از دهان، لبها، بيني يا صورت ايجاد میشوند. تركيدن تاولها و تراوش مايعي شفاف از آنها امري غيرمعمول نيست. يك زخم ايجاد میشود و طی چند روز تا 2 هفته تبخال بهبود خواهد يافت.
علت تبخال تماس با ویروس هرپس سیمپلکس است. ویروس بهطورمعمول از طریق بریدگیها یا زخمهای باز روی پوست وارد بدن میشود. تبخال میتواند از طريق استفاده مشترك از وسايلي چون ریشتراش، ظروف غذا، يا بوسيدن يا لمس كردن فرد مبتلا ايجاد شود.
چه زماني به پزشك مراجعه كنيد
اگر شما سابقه ابتلا به تبخال را داشتهاید، این احتمال وجود دارد که در صورت بروز آنها را بشناسيد.
تنها در صورتي به مراجعه به پزشك نياز داريد كه از تشخيص خود اطمينان نداشته باشيد و يا اينكه تبخال شديد بوده و به نواحي ديگري جز لب نيز سرايت كرده باشد. اگر تبخال پس از 7 تا 10 روز بهبود نيافت، به پزشك مراجعه كنيد.
علل
تبخالها توسط ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد میشوند. دو نوع از ویروس هرپس سیمپلکس وجود دارد: نوع 1 و نوع 2. هر دو نوع ویروس میتواند موجب ايجاد زخم در اطراف دهان (هرپس لبي) و روی دستگاه تناسلی (تبخال تناسلی) شود.
ویروس هرپس سیمپلکس معمولاً از طریق یک شكاف يا بريدگي در پوست اطراف و یا داخل دهان وارد بدن میشود. این ويروس معمولاً زماني توسعه مییابد كه فرد با تبخال يا مايع تراوش شده از آن، مانند استفاده مشترك از ظروف غذا يا ریشتراش، بوسيدن فرد مبتلا، يا لمس بزاق دهان آن فرد، تماس پيدا كند. والدين مبتلابه تبخال اغلب عفونت را از اين طريق به كودك خود منتقل میکنند. بهعلاوه تبخال میتواند به نواحي ديگر بدن نيز سرايت كند.
علائم
اولین علائم تبخال ممکن است شامل درد در اطراف دهان و روی لبها، تب، گلودرد، و یا غدد متورم در گردن و یا سایر نواحي بدن باشد. در بچههای کوچک گاهی اوقات قبل از بروز تبخال، آب از دهان آنها تراوش ميكند. پس از ظاهر شدن تاولها، تبخالها بهطورمعمول باز میشوند، مايع شفافي از آنها تراوش میکند، سپس پوسته شده و پس از چند روز تا 2 هفته از بين میروند. برای برخی از افراد، تبخالها میتواند بسیار دردناک باشد. برخی از افراد به ویروس مبتلا هستند ولي به شكل تبخال بروز نمیکند. بيماري آنها بدون علامت است.
تشخیص
پزشك شما با پرسيدن چند سؤال براي اطمينان از تماس شما با ويروس و نيز معاينه شما قادر به تشخيص تبخال خواهد بود. شما احتمالاً به هیچ آزمايشي نیاز نداريد.
درمان
تبخالها معمولاً در عرض چند روز بهطور خودبهخود بهبود پيدا میکنند. اما چنانچه ايجاد درد كرده و يا موجب خجالت شما شوند، بايد براي درمان اقدام كنيد. درمان تبخال ممکن است شامل استفاده از کرمهای پوستي، پماد، و یا گاهی اوقات قرص باشد. درمان ممکن است موجب شود كه شما 1 تا 2 روز زودتر از شر تبخال رها شويد، اما میتواند به تسكين تاولهای دردناك يا ديگر علائم آزاردهنده نيز كمك كند.
ویروس هرپس سیمپلکس عامل تبخال قابلدرمان نمیباشد. پس از ابتلاي شما، ویروس بقيه عمر در بدن شما باقي میماند. چنانچه اغلب به ويروس مبتلا میشوید، درمان میتواند تعداد و شدت تبخالها را كاهش دهد.
دارو
برخی از داروها میتواند به بهبود سریعتر تبخالها كمك كرده و همچنین موجب كاهش درد و ناراحتي میشود. داروهای تجویزشده رایج در ایرلند عبارتاند از: آسیکلوویر ( 'زوويراكس') و فاميكلووير ( 'فاموير'). مهم است توجه داشته باشید که با مصرف این داروها درواقع از شر اين ویروس خلاص نمیشوید. شما باید بهمحض اينكه احساس میکنید تبخال در حال ظاهر شدن است، مصرف دارو را آغاز كنيد. زماني كه تاول بر روي لب ايجاد میشود، داروها چندان مفيد نخواهند بود. برخی از افراد بهطور غریزی زمانی که در معرض فشار روحي قرار میگیرند، به تبخال مبتلا میشوند.
ليزر درماني سطح پايين
ليزر درماني سطح پايين يك درمان لیزری "سرد" يا غیرحرارتی کاملاً مؤثر است كه براي درمان بیماریهایی كه میتواند موجب تخريب لایههای بيروني پوست شود (ازجمله تبخال)، طراحیشده است. يك پرتو ملایم نور ناحيه آسیبدیده تبخال را هدف قرار میدهد كه موجب تحریک، تنظیم و تسریع عملکرد سلولي بهمنظور بهبود و ترمیم بافت آسیبدیده در تبخال و پيشگيري از شیوع بیشتر آن میشود. درمانهاي ليزر سطح پايين، به محض بروز اولين علائم تبخال توصيه ميشوند.
پیشگیری
اقداماتي كه میتوانید براي پيشگيري از ابتلا به ویروس هرپس سیمپلکس انجام دهيد، عبارتاند از:
- اجتناب از تماس با مایعات بدن فرد مبتلا، مانند بوسیدن فرد مبتلا.
- اجتناب از استفاده مشترك از ظروف غذا، لیوان یا ديگر وسايل فرد مبتلابه تبخال.
پس از ابتلاي شما به اين ويروس، هیچ راه مطمئني براي پيشگيري از تبخال وجود ندارد. اما اقداماتي وجود دارد كه شما ميتوانيد بهمنظور کاهش تعداد شیوعها و پيشگيري از انتشار ویروس انجام دهيد.
- اجتناب از عواملي که موجب تبخال ميگردد، مانند استرس و سرماخوردگی و آنفلوانزا.
- همواره از برق لب و کرمهای ضد آفتاب بر روی صورت خود استفاده کنید. نور بیشازحد خورشيد میتواند موجب بروز تبخال شود.
- پرهيز از استفاده مشترك از حوله، ریشتراش، ظروف، مسواک، و یا ديگر وسايل فرد مبتلا به ويروس.
- در صورت ابتلا به تبخال، مطمئن شوید که دستهای خود را بهطور مرتب ميشوييد، و سعی کنید كه زخم را لمس نكنيد. این كار میتواند از سرايت ویروس به چشم و یا ناحیه تناسلی و یا افراد دیگر ممانعت كند.
- در صورت ابتلاي مداوم به ويروس، با پزشك خود مشورت كنيد. پزشك ممکن است قرصهايي براي پيشگيري از شیوع بیماری تبخال براي شما تجويز كند.
