علت و درمان تعریق زیاد بدن (زیر بغل، کف دست و پا)
تعریق، یا عرق زیاد، یک وضعیت پزشکی نسبتاً نادر و بیخطر است که در نواحی زیر رخ میدهد:
- دست (تعریق کف دست).
- زیر بغل (تعریق زیر بغل)؛
- پا (تعریق زیاد کف پا یا پلانتار)
تعریق صرفنظر از اینکه در کدام ناحیه از بدن رخ دهد، بر کیفیت زندگی فرد تأثیر میگذارد.
چه چیزی باعث تعریق میشود؟
تا به امروز هیچ علت واضحی برای تعریق شناختهنشده است. برای درک بهتر علت تعریق، مهم است بدانیم که بدن انسان به عرق بهعنوان یک خنککننده برای محافظت در برابر گرم شدن بیشازحد نیاز دارد. بدن شما دارای چند میلیون غدد عرق است که در سرتاسر بدن توزیع شدهاند. بخش عمدهای از این غدد، غدد اکرین هستند که مایعی بیبو و شفاف ترشح میکنند که از طریق تبخیر گرما به تنظیم درجه حرارت بدن کمک میکند. بهطور کلی، تعریق شامل فعالیت بیش از حد غدد اکرین است.
غدد آپوکرین نوع دیگری از غدد عرق هستند، که در زیر بغل و ناحیه تناسلی یافت میشوند. غدد آپوکرین مایعی غلیظ تولید میکنند که در هنگام تماس با باکتریهای سطح پوست ایجاد بو میکنند.
پوست از یک لایه اپیدرمی تشکیل شده که از طریق آن فولیکولهای مو، غدد عرق و غدد چربی به درم زیرین وارد می شوند.
غدد اکرین و آپوکرین توسط اعصاب فعال میشوند. این اعصاب (از سیستم عصبی خودکار) به واسطه محرکهای گوناگون فعال می شوند، ازجمله:
- گرما
- هورمونها
- استرس
- فعالیت بدنی یا ورزش
در بیماران مبتلابه تعریق، غدد عرق (بهویژه غدد اکرین) نسبت به محرکها واکنش شدیدی نشان داده و بیش از میزان موردنیاز عرق تولید میکنند.
انواع تعریق
بهطور کلی، دو نوع تعریق وجود دارد، که هر دو ممکن است جنبه وراثتی داشته باشند:
- تعریق عمومی
- تعریق موضعی
تعریق عمومی
موجب تعریق زیاد در نواحی بزرگ بدن میشود، بهطور معمول در افراد بزرگسال که تعریق آنها هم در بیداری و هم در خواب رخ میدهد. تعریق عمومی میتواند توسط عوامل زیر ایجاد شود:
- گرما، رطوبت، ورزش
- عفونت، مانند سل
- بدخیمی (بیماری هوچکین، سرطان سیستم لنفاوی)
- اختلالات و بیماریهای متابولیک، ازجمله پرکاری تیروئید، دیابت، هیپوگلیسمی، فئوکروموسیتوم (یک تومور خوشخیم سیستم عصبی سمپاتیک)، نقرس و بیماری هیپوفیز
- یائسگی
- استرس روانی شدید
- برخی از داروهای تجویزی
- اختلال اتونوم
تعریق موضعی
بهطور خاص در کف دستها، کف پاها، زیر بغل و صورت رخ میدهد. برخلاف تعریق عمومی، این نوع از تعریق معمولاً در دوران نوجوانی آغاز میشود، اما در دوران کودکی یا حتی در دوران طفولیت نیز دیده میشود. تعریق موضعی بهطور معمول در طول خواب رخ نمیدهد و معمولاً توسط عوامل زیر ایجاد میشود:
- استرس عاطفی، به خصوص اضطراب
- گرما
- بوهای خاص
- غذاهای خاص، ازجمله اسیدسیتریک، قهوه، شکلات، کره بادامزمینی و ادویهجات
- آسیب نخاعی
تعریق چگونه تشخیص داده میشود؟
هنگامیکه شما مشکوک به تعریق زیاد بدن هستید، پزشک یک معاینه کامل فیزیکی انجام میدهد. چندین آزمایش ممکن است انجام شود، ازجمله:
- آزمایش نشاسته- ید: یک محلول ید بر روی ناحیه تعریق ریخته شده و مقداری نشاسته بر روی محلول ید پاشیده میشود. ترکیب نشاسته- ید به رنگ آبی تیره درمیآید که نشاندهنده تولید عرق زیاد است.
- آزمایش کاغذ: کاغذ مخصوص بر روی ناحیه موردنظر قرار داده میشود تا عرق را جذب کند و سپس برای تعیین میزان عرق تولیدشده وزن میشود.
- تستهای آزمایشگاهی، ازجمله آزمایش تیروئید ، قند خون و اندازهگیری سطح اوریکاسید و آزمایش ادرار برای تشخیص شرایط جدیتر پزشکی که ممکن است با تعریق زیاد مرتبط باشد، انجام میشود.
تعریق چگونه درمان میشود؟
گزینههای درمانی متعدد برای بیماران مبتلا به تعریق موضعی وجود دارد. بهطور معمول، پزشک در ابتدا درمان تعریق زیاد را با پمادهایی که موجب "خشک شدن"غدد عرق میشوند، آغاز میکند.
درمانهای پزشکی
یونرانی
یکی از گزینههای درمان پزشکی برای تعریق یونرانی است، که در آن دستها یا پاها در یک ظرف کمعمق آب که یک جریان الکتریکی از آن عبور میکند، قرار داده میشوند. یک جریان کمولتاژ از طریق ابزار پزشکی خاص به آب فرستاده میشود که غدد عرق را بیحس کرده و ترشح عرق را از مدتزمان شش ساعت به یک هفته کاهش میدهد. یونرانی اگر حدوداً در یک دوره درمانی شش تا دهماهه بهصورت یک روز در میان انجام شود، مؤثرتر خواهد بود. پس از تکمیل یک دوره درمانی، تعریق در بیش از 80 درصد از بیماران متوقف میگردد. اما، این درمان میتواند دردناک باشد.
بوتاکس
تزریق سم بوتولینوم A (بوتاکس) به نواحی تعریق یک گزینه درمانی دیگر است. این سم بر انتهای عصب تأثیر گذاشته و باعث کاهش انتقال تکانههای عصبی به غدد عرق و درنتیجه کاهش تعریق میگردد. چند تزریق بوتاکس برای حصول بهترین نتایج موردنیاز است و میتواند علائم را تا 12 ماه کاهش دهد.
در طول درمان بوتاکس برای تعریق / عرق زیاد چه انتظاری باید داشته باشم؟
درمان بوتاکس برای تعریق بهصورت سرپایی در مطب ما انجام میشود. پیش از عمل، یک تست عرق ید با استفاده از ید و پودر نشاسته در ناحیه زیر بغل انجام میشود. این تست به ترسیم نواحی دارای حداکثر تولید عرق کمک میکند. با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف، مقدار کمی از بوتاکس به نواحی موردنظر متعدد در سرتاسر ناحیه درمان تزریق میشود. بهمنظور درمان دستوپا، کرم بیحسکننده موضعی و یک بیحسی موضعی نیز ممکن است استفاده شود. این روش معمولاً حدود 20 دقیقه طول میکشد.
پس از درمان بوتاکس برای تعریق / عرق زیاد چه انتظاری باید داشته باشم؟
شما میتوانید بلافاصله پس از درمان بدون هیچ محدودیتی به فعالیتهای عادی خود بازگردید. اثرات در طول هفته اول پس از درمان آشکار خواهد شد، و شما باید در 4 هفته اول شاهد کاهش قابلتوجهی در میزان تعریق باشید.
چند وقت یکبار نیاز به درمان بوتاکس برای تعریق / عرق زیاد دارم؟
بهطور متوسط، بیماران در طول سال اول، 4- 3 مرتبه در سال برای تکرار درمان اقدام میکنند. باگذشت زمان، شما به درمانهای کمتری نیاز خواهید داشت،که برای اغلب افراد 1 یا 2 درمان سالانه خواهد بود.
اثرات بوتاکس موقتی هستند. اگر شما درمان را متوقف کنید، تعریق بهتدریج به سطح قبل از شروع درمان بازمیگردد.
لیزر درمانی
لیزر درمانی یک روش 45 دقیقهای با کمترین میزان تهاجم است که تحت بیحسی موضعی انجام میگیرد. در این روش یک لیزر کوچک به زیرپوست زیر بغل وارد میشود، و غدد عرق را هدف قرار میدهد. این روش به بخیه نیازی نداشته، و اثر آن فوری است. مقداری درد موقت، تورم، کبودی، و بیحسی انتظار میرود. بسیاری از افراد پس از عمل شاهد کاهش دائم و قابلتوجه در تعریق زیر بغل خواهند بود.
جراحی
هنگامیکه درمانهای پزشکی قادر به کنترل مناسب تعریق نباشند، پزشک شما ممکن است جراحی را توصیه کند. جراحی ممکن است برای موارد شدید تعریق کف دست و یا زیر بغل که به درمان پاسخ ندادهاند، توصیه شود. پزشک شما تعیین خواهد کرد که آیا عمل جراحی درمان مناسبی برای شما محسوب میشود یا خیر.
بیمار در طی عمل سمپاتکتومی توراسیک تصویری تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد. با قرار دادن یک دوربین کوچک، به نام توراکوسکوپ، جراح به گانگلیون مناسب دسترسی پیدا میکند.
